Sunday, April 29, 2012

విప్లవతత్వమే ఆయన ఔన్నత్యం


(సుందరయ్య గారి 100వ జన్మదినోత్సవం 01.05.2012 న జరుగుతున్న సందర్భంగా,  కా. బి.వి.రాఘవులు రాసిన ఈ వ్యాసాన్ని చదవాల్సిందిగా మనవి.)
  సుందరయ్య వ్యక్తిత్వం గొప్పది. నా దృష్టిలో సుందరయ్య ప్రాపంచిక దృక్పథం ఇంకా గొప్పది. దీనితో కొంతమంది ఏకీభవించకపోవచ్చు. ఆయన దృక్పథానికి, వ్యక్తిత్వానికి ఏ మాత్రమూ సంబంధం లేదు అనుకునేవారు ఆయన వ్యక్తిత్వాన్ని గురించి మాత్రమే మాట్లాడుతుంటారు. సమాజాన్ని మార్చాలని, సమానత్వం సాధించాలని ఆయన పడిన తపన, ఆయన నడిపిన ఉద్యమాలు మినహాయించి ఆయన వ్యక్తిత్వాన్ని అర్థం చేసుకోవడం సాధ్యం కాదు. ప్రజల కోసం, ప్రగతి కోసం చేసిన కృషి నుండే సుందరయ్య వ్యక్తిత్వం రూపుదిద్దుకుంది. నిరాడంబరత, నిజాయితీ, త్యాగశీలత, నిబద్ధ్దత, పట్టుదల, సత్యసంధత, శ్రమశీలత, ఆత్మవిశ్వాసం, క్రమశిక్షణ, సాహసం, ధైర్యం - ఈ సుగుణాలన్నీ ఆయన వ్యక్తిత్వంలో మూర్తీభవించి ఉన్నాయి. అవి సమసమాజాన్ని కోరుకునే వారందరికీ ఇప్పటికీ ఆదర్శంగా, అనుసరణీయంగా ఉన్నాయి. మంచి అని నమ్మినపుడు మెచ్చుకోవడం, ప్రశంసించడంతో సరిపెట్టుకోవడం సుందరయ్యకు అలవాటు లేదు. ఆచరించడం ఆయన గొప్పతనం. చెప్పడమే కాదు, చేయడం ఆయన పద్ధతి. అందుకే ఆయనకు ఆబాలగోపాలం నివాళులర్పిస్తుంది. అభిమానులు, అనుయాయులు, ఆయనను వేనోళ్ళ కొనియాడడడంలో ఆశ్చర్యం లేదు. ఆయనను మనసులో ఈసడించుకునేవారు కూడా ప్రశంసిస్తుంటారు. వారు సుందరయ్య వ్యక్తిత్వాన్ని మానవ మాత్రమైనదిగా కాకుండా మానవాతీతమైనదిగా ఆకాశానికెత్తుతారు, అందరూ అనుసరించసాధ్యం కానిదని చెప్పకనే చెబుతుంటారు.

    సుందరయ్య నిరాడంబరతకు మారు పేరు. చిన్న వయసులో ఆయన దుస్తులు ఖాకీ నిక్కరు, ముతక ఖద్దరు చొక్కా. తరువాత ఖద్దరు చొక్కా, లూజు పైజామా. జీవితాంతం ఇవే దుస్తులు. వాటిని ఆయనే ఉతుక్కొనేవారు, శుభ్రం చేసుకొనేవారు. ఆయన ప్రయాణం కాలి నడక, సైకిల్‌. ఎంత దూరమైనా సైకిల్‌ మీద అవలీలగా వెళ్ళేవారు. దూర ప్రయాణాలు సైతం రైళ్లలో, అదీ మూడవ తరగతిలోనే చేసే వారు. తనకు కావలసిన అన్నింటిని పెట్టి చుట్టచుట్టి పట్టుకు పోగలిగే హౌల్‌ఆల్‌ ఒకటి. తిండికి ప్రత్యేకత లేదు. ఎక్కడేది దొరికితే, ప్రజలు తమకున్న దాంట్లో ఏది పెడితే అదే తినేవారు. పచ్చడి మెతుకులైనా, గంజి, సంకటైనా ఫరవాలేదు. పెట్టింది మెతుకు కూడా వృథా కాకుండా తినడం, తిన్న కంచం స్వయంగా కడగడం. యథాలాపంగా జరిగిపోయే పనులు. విశ్రాంతికి కటిక బండైనా, పంచ అరుగైనా, నులక మంచమైనా,  వ్యత్యాసం లేదు. ప్రజల విశ్రాంతి సదుపాయాలే తనకూ సదుపాయాలుగా భావించేవారు.
    
    ఫైళ్ళు క్యారేజికి కట్టుకుని సైకిల్‌పై వెళ్ళి, స్టాండ్‌లో సైకిల్‌ పెట్టి, సమయం తప్పకుండా లోపలికి వెళ్ళి సీట్లో కూర్చొని, పత్రాల అధ్యయనంలో నిమగమై ఉండే సుందరయ్య ఆనాడు పార్లమెంట్‌కు ఒక ప్రత్యేకత. శాసనసభలో ఉన్నపుడు సభకే కాకుండా ముఖ్యమంత్రి ఇంటికి సైతం సైకిల్‌పై వెళ్ళి పని చూసుకురావడం ఆనాడు అందరినీ అబ్బురపరిచేది.

    తన వస్తువులను తనే మోసుకునే వారు. సహాయం చేయబోయినా అంగీకరించే వారు కాదు. స్వాగతాలంటే పడేవి కాదు. పనీ, సమయం వృథా చేసుకొని ఎందుకు చేశారని అభ్యంతరం చెప్పేవారు. 1977లో అనకాపల్లిలో పార్టీ కార్యకర్తల వేసవి శిక్షణా శిబిరం జరుగుతోంది. ప్రముఖ నాయకులందరూ ఆ పాఠశాలలో ఉపన్యాసకులు. సుందరయ్య గారికి స్వాగతం చెప్పేందుకు శిబిరంలో పాల్గొంటున్న విద్యార్థ్ధులు, నిర్వాహకులు అనేక మంది రైల్వేస్టేషనుకు వెళ్ళారు. దీనికి ఆయన తీవ్రంగా అభ్యంతరం పెట్టారు. శిక్షణా శిబిరానికి కార్యకర్తలను రాజకీయాలు నేర్పేందుకు తీసుకు వచ్చారా? నాయకులకు స్వాగతం చెప్పడానికిి తీసుకు వచ్చారా? అని నిర్వాహకులతో వాదన పెట్టుకొన్నారు. అందరూ తిరిగి వెళ్ళేదాకా స్టేషను నుండి కదలలేదు. ఇటువంటి ఘటనలు కోకొల్లలు. ఆయనతో పరిచయం ఉన్నవారు ఇంకా ఎన్నో చెప్పగలరు.

    పాత తరం నాయకుల్లో సుందరయ్య లాంటి నిరాడంబరులు ఇంకా అనేక మంది ఉన్నారు. జాతీయోద్యమం, కమ్యూనిస్టు ఉద్యమం ఎంతోమందిని అలా తీర్చిదిద్దింది. బ్రిటీష్‌ పాలకులకు వ్యతిరేకంగా సామాన్య ప్రజలను సమీకరించడానికి ప్రజల జీవితాలతో పెనవేసుకుపోవడం అవసరమయింది. ప్రజల జీవనసరళితో మమేకం అయినపుడే నాయకులు ప్రజలను ఉత్తేజపర్చగలరని నమ్మారు. అందుకే గాంధీ సూటు, బూటు, హ్యాటూ వదిలి కొల్లాయి గట్టి, కర్ర చేత బట్టాడు. ఈ ఒరవడిలోనే సుందరయ్య సంపన్న కుటుంబంలో జన్మించినా అన్ని హంగులూ సమకూర్చుకోగల అవకాశం వున్నా సాదాసీదా జీవన సరళితో ప్రజల మనిషి అయ్యారు. ఇప్పటికీి ప్రజా ఉద్యమాలను నిర్వహించాలంటే ప్రజల్లో మమేకమైపోవడం ఉద్యమకారులకు, నాయకులకు అవసరం. ప్రజల జీవనస్థాయికి తగ్గట్టు వ్యక్తి జీవన విధానాన్ని మలచుకోవడమే నిరాడంబరత. వ్యక్తిగత నైతిక ప్రమాణమే కాదు, అది ఒక ప్రజా సమీకరణ సాధనం కూడా.

    సమానత్వ సాధన కోసం, పర్యావరణ పరిరక్షణ కోసం జరిగే కృషిలో నిరాడంబరత్వం ఒక పోరాట సాధనం అవుతుంది. ప్రత్యామ్నాయ అభివృద్ధి నమూనాకు ఒక ప్రాతిపదిక అవుతుంది. ఆడంబరత్వం అసమానతలకూ, ఆధిపత్యానికీ ఒక ప్రతీక. జీవనానికి అవసరం కాకపోయినా వర్గ సమాజంలో తమ ఔన్నత్యాన్ని చాటి చేప్పేందుకు సంపన్న వర్గాలకు అడంబరత్వం ఒక సాధనం. నేడు విచ్చలవిడిగా పెరిగిన వినిమయ సంస్కృతికి ఆడంబరత్వం ఒక రూపం. కొత్తకొత్తవి కొనడం, అవసరం లేకపోయినా పోగు చేసుకోవడం అనే విషవలయంలో మార్కెట్‌ మాయాజాలంలో నడిచే వ్యవస్థ మనది. దీనితో సహజ వనరులు విచ్చలవిడిగా వృథా చేయబడుతున్నాయి. హరించుకుపోతున్నాయి. భవిష్యత్తరాల అవసరాలు ప్రశ్నార్థకంగా మారుతున్నాయి. అసమానతలపై పోరాడే శక్తులు, పర్యావరణ సమతుల్యాన్ని కాపాడి ప్రకృతి సంపదను పరిరక్షించాలనే శక్తులు ఆడంబరత్వం మీద ధ్వజమెత్తాలి. నిరాడంబరతను జీవన విధానంగా మార్చుకోవాలి.

    సుందరయ్య త్యాగం జగద్విదితం. ఆయన ఆస్థిని ఉద్యమాలకు ఖర్చు చేశారు. స్నేహితుల, అభిమానుల నుండి పోగు చేసి ప్రజల కోసం వినియోగించారు. జీవితం, సమయం ఉద్యమాలతో ముడిపడి ఉన్నందున శ్రద్ధ్ద పెట్టలేమన్న తలంపుతో పిల్లలు కలగకుండా కుటుంబ నియంత్రణ పాటించారు. ప్రజలకు సేవకులం అనుకున్నపుడు, ప్రజలే వారసులు అనుకోవడం సహజం. జాతీయోద్యమంలో, కమ్యూనిస్టు ఉద్యమంలో ఆస్థులు త్యాగం చేసినవారూ, వివాహం అడ్డం అనుకొని పెళ్ళి చేసుకోని వారూ ఎంతో మంది ఉన్నారు. ఉద్యమాలకూ, ఉద్యమకారులకూ ఇప్పటికీ అటువంటి త్యాగనిరతి అవసరం ఉంది.

    ఇప్పుడు రాజకీయాలలో త్యాగానికి విలువ తగ్గుతున్నది. స్వార్థానికి బలం పెరుగుతున్నది. రాజకీయం, వ్యాపారం పీటముడి వేసుకుంటున్నాయి. సంపాదనా పరులు రాజకీయాల్లో ప్రవేశిస్తున్నారు. తమ సంపాదనకు రాజకీయాలను సాధనంగా చేసుకుంటున్నారు. రాజకీయ నాయకులు తమ పలుకుబడిని సంపాదనకు సాధనంగా మలచుకొంటున్నారు. ఈ కొల్లగొట్టే విద్యలో ఎంత ఆరితేరితే, ఎంత విజయం సాధిస్తే అంత గొప్పవాడిగా భావించే ధోరణిని పెంచుతున్నారు. అడ్డగోలు సంపాదన చేసుకోనివాడు, రాజకీయాలను సంపాదనకోసం వాడుకోనివాడు అసమర్థుడిగా, అమాయకుడిగా పరిగణించే భావజాలాన్ని పెంచుతున్నారు. త్యాగం చేసేవారిని పిచ్చివాడిగా, మరో లోకం వాడిగా పరిగణించే అభిప్రాయాలను వ్యాపింపజేస్తున్నారు. ఈ ధోరణులు దోపిడీి వ్యవస్థను కాపాడడానికి ఉపయోగపడతాయనేది వేరే చెప్పనవసరం లేదు.

    వ్యాపార దృష్టే ప్రధానంగా ఉన్న ప్రస్తుత సమాజం స్వార్థాన్ని సర్వవ్యాపితం చేస్తున్నది. అందుకే అవినీతి, అక్రమాలు, మోసాలూ అన్నీ వ్యాపార సాధనాలుగానే చలామణి అవుతున్నాయి. స్వంతం గురించి ఆలోచన తప్ప తోటి మానవుని గురించి ఆలోచన ఉండదు. పరస్పర పోటీ, ఘర్షణ తప్ప, పరస్పర సహాయం, సహకారం అనే విలువలకు తావుండదు. వ్యాపార సమాజానికి సహకార సమాజమే ప్రత్యామ్నాయం. ఇది సాధించేందుకు త్యాగనిరతిని పెంపొందించడం ఒక మార్గం. త్యాగశీలత నుండి జనించే సహకారం, సహాయం, మానవత్వం ప్రజా ఉద్యమాలను కూడా బలపరుస్తాయి.
    
   మనిషి మనుగడే ఒక మార్పు. మనుషులతో కలసి ప్రకృతిపై పోరాడుతూ మనిషి సాగించే జీవన ప్రక్రియే మానవ సమాజాన్ని నిరంతరం ముందుకు నెడుతుంటుంది. దాన్ని వేగవంతం చేసేందుకూ, అభిలషణీయ మార్గాలను పట్టించేందుకూ నాయకుల కృషి తోడ్పడుతుంది. సుందరయ్య జీవిత కృషి అలాంటిదే. స్వగ్రామంలో కుల వివక్షతను వ్యతిరేకించినా, కూలీ సంఘాలు పెట్టినా, స్కూల్లో ఖద్దరు టోపీ ధరించినా, సైమన్‌ గో బ్యాకు నినాదంతో క్లాసులు బహిష్కరించినా, ఉప్పు సత్యాగ్రహం చేసినా, కల్లు దుకాణాల ఎదుట పికెటింగ్‌ జరిపినా, కార్మికరక్షణ సమితులను నిర్మాణం చేసినా, వీర తెలంగాణ రైతాంగ సాయుధ పోరాటానికి నాయకత్వం వహించినా... ఇవన్నీ అసమానతలు తొలగించి సమాజాన్ని సమానత్వం బాట పట్టించడానికే చేశారు.

    ప్రజా ఉద్యమాలు ఎంత ప్రాధాన్యమో, ప్రజాసేవ కార్యక్రమాలూ విప్లవోద్యమానికి అంతే ప్రాధాన్యం అన్న భావన సుందరయ్య కృషిలో మనకు కన్పిస్తుంది. నిర్మాణాత్మక కార్యక్రమాలు కూడా పోరాట సాధనాలుగా ఉపయోగపడతాయన్న భావన ఇమిడి ఉంది. స్వగ్రామంలో పేదలకు వయోజన పాఠశాల నడిపినా, కులవివక్షతను ప్రశ్నిస్తూ గ్రామంలో సహపంక్తి భోజనం ఏర్పాటుచేసినా, సామాన్య ప్రజలకు వైద్యం చేసేందుకు ప్రథóమ చికిత్స నేర్చుకున్నా, సోదరునితో ప్రజావైద్యశాలను ప్రారంభింప జేసినా, వాలంటీర్లను సమీకరించి బందరు కాల్వ పూడిక తీయడంలో స్వయంగా పాల్గొన్నా, ధరలు తగ్గించడంలో ప్రభుత్వ వైఫల్యాలను ఎండగట్టడం కోసం కిలో బియ్యాన్ని రూపాయికి అమ్మించినా, దివిసీమ ఉప్పెన సందర్బంగా పార్టీని కదిలించి సేవాకార్యక్రమాలలో అగ్రభాగాన నిలబెట్టినా - ఇవన్నీ సేవా కార్యక్రమాలే కాదు, పాలక వర్గ విధానాలకు వ్యతిరేకంగా ప్రజలను జాగృతం చేసే చర్యలు. సమీకరించే సాధనాలు కూడా. సేవా కార్యక్రమాలను చులకనగా చూడడాన్ని విప్లవోద్యమాన్ని పక్కదోవ పట్టించే చర్యలుగా, విప్లవోద్యమాల్లో వ్యక్తమయ్యే పొరపాటు ధోరణులుగా సుందరయ్య భావించారు.
   
    అంతులేని జ్ఞానతృష్ణ సుందరయ్యది. బాల్యం నుండి పుస్తకాలు చదవడం జీవితంలో భాగం అయింది. దొరికిన పుస్తకం చదవడం, కొత్త విషయాలు తెలుసుకోవాలని తపన పడడం, గ్రంథాలయాలలో గంటల తరబడి పఠనం చేయడం, విలువైన గ్రంథాలను సేకరించడం జీవితాంతం కొనసాగింది. ఆయన సేకరించిన వేలాది గ్రంథాలలో అరుదైనవి ఎన్నో ఉన్నాయి. ఎన్‌సైక్లోపీిడియాలు, అట్లాస్‌లు, డిక్షనరీలు, అరుదైన పుస్తకాలు ఎన్నో వున్నాయి. అందుకే గ్రంథాలయమే ఆయనకు నిజమైన నివాళిగా భావించి సుందరయ్య విజ్ఞాన కేంద్రాన్ని ప్రారంభించాం.

    ఉద్యమం కోసం, పోరాటం కోసం అధ్యయనం అని సుందరయ్య నమ్మకం. విజ్ఞానం మానసిక ఉల్లాసానికో, కాలక్షేపానికో అయితే దానికి పెద్ద విలువ ఉండదు. అధ్యయనం సత్యాన్వేషణ కోసం. సత్యాన్వేషణ సమాజాన్ని మార్చడం కోసం.... ఈ దృష్టితోనే అధ్యయనాన్నీ విజ్ఞాన సంపాదననూ ఉద్యమాభివృద్ధికి ఒక సాధనంగా సుందరయ్య వినియోగించారు. రైతు ఉద్యమాన్ని అభివృద్ధి చేసేందుకు అవసరమైన భూ సంబంధాలను కూలంకషంగా అధ్యయనం చేశారు. కాజ, అనంతవరం గ్రామాలలో సమగ్ర సమచారం సేకరించి భూ సమస్యపై ప్రామాణిక గ్రంథాన్ని రచించారు. వ్యవసాయ కార్మికోద్యమ కార్యకర్తలకు కొల్లిపరలో జరిగిన శిక్షణాశిబిరంలో రాష్ట్రంలో పలు గ్రామాలలో కూలి రేట్లనూ, ఉత్పత్తి ఖర్చులనూ నిర్దిష్టంగా సేకరించి వాటిపై ఆధారపడి విశ్లేషణ చేశారు. రాష్ట్రంలో నీటి వనరులను సక్రమంగా సమానంగా వినియోగించుకునేే సూచనలతో రూపొందించిన 'ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో సమగ్ర నీటి పథకం' పుస్తకం ఇప్పటికీ ప్రామాణికమైనది. తెలుగు ప్రజలు ఐక్య రాష్ట్రంలో సర్వతోముఖాభివృద్ధి సాధించడం కోసం అవసరమైన ప్రణాళికలతో ఆయన రచించిన 'విశాలాంధ్రలో ప్రజారాజ్యం' అనాడు తెలుగు రాష్ట్ర ఐక్యతా ఉద్యమానికి ఎంతో ఊపునిచ్చింది. సత్యం అంటే పాలక వర్గాలకు భయం. అందుకే సత్యాన్ని వెలికి తీసే అధ్యయనం సమాజ మార్పుకోసం కృషి చేసే ప్రతి వారికీి ఆయుధంగా ఉపయోగపడుతుంది.

    సుందరయ్య వ్యక్తిత్వం ఉద్యమాలలో పుట్టి పెరిగింది. ఆ ఉద్యమాల అభివృద్దికీి విసృతికీి తోడ్పడింది. నేటికీ ఉద్యమాలకు అటువంటి వ్యక్తిత్వం కల్గిన మనుషులు కావాలి. ఉద్యమాల నుండి అటువంటి వారు నిరంతరం ఉద్భవిస్తూనే వుంటారు. నూతన సమాజంలో అవిర్భవించే మానవుని వ్యక్తిత్వంలో ఉండవలసిన అంశాలు ఈ దోపిడీ సమాజానికి వ్యతిరేకంగా జరిగే పోరాటంలో బీజ ప్రాయంగా ఆవిర్భవిస్తాయి. వాటికి మేటి ప్రతినిధే సుందరయ్య.

1. సామాజిక మార్పు, సమానత్వ సాధనకై సుందరయ్య పడిన తపన, నడిపిన ఉద్యమాలను వేరుచేసి ఆయన వ్యక్తిత్వాన్ని చూడలేము.
2. సైకిలుపై సకాలంలో పార్లమెంటుకు వెళ్ళడం, అధ్యయనంలో నిమగం కావడం ఆయన మరో ప్రత్యేకత. శాసనసభలో ఉన్నపుడు సభకే కాకుండా ముఖ్యమంత్రి నివాసానికి సైతం సైకిల్‌పై వెళ్ళి పని చూసుకురావడం అందరినీ అబ్బురపరిచేది.
3. దొరికిన పుస్తకం చదవడం, కొత్త విషయాలు తెలుసుకోవాలనే తపన, గ్రంథాలయాలలో గంటల తరబడి పఠనం, విలువైన గ్రంథాల సేకరణ ఆయన అలవాటు. అందుకే గ్రంథాలయమే ఆయనకు నిజమైన నివాళిగా భావించి సుందరయ్య విజ్ఞాన కేంద్రాన్ని ప్రారంభించాం.
4. ఆయన ఆస్థిని ఉద్యమాలకు ఖర్చు చేశారు. స్నేహితుల, అభిమానుల నుండి పోగు చేసి ప్రజల కోసం వినియోగించారు.
5. జీవితం, సమయం ఉద్యమాలతో ముడిపడి ఉన్నందున శ్రద్ధ్ద పెట్టలేమన్న తలంపుతో పిల్లలు కలగకుండా కుటుంబ నియంత్రణ పాటించారు. ప్రజలకు సేవకులం అనుకున్నపుడు, ప్రజలే వారసులు అనుకోవడం సహజం.
6. నేటి రాజకీయాలలో త్యాగానికి విలువ తగ్గుతున్నది. స్వార్థానికి బలం పెరుగుతున్నది. రాజకీయం, వ్యాపారం పీటముడి వేసుకుంటున్నాయి. సంపాదనా పరులు రాజకీయాల్లో ప్రవేశిస్తున్నారు. సంపాదనకు రాజకీయాలను సాధనంగా చేసుకుంటున్నారు. ఈ కొల్లగొట్టే విద్యలో ఎంత ఆరితేరితే, ఎంత విజయం సాధిస్తే అంత గొప్పవాడిగా భావించే ధోరణిని పెంచుతున్నారు.
7. ప్రజల జీవనసరళితో మమేకం అయ్యేందుకు గాంధీ సూటు, బూటు, హ్యాటూ వదిలి కొల్లాయి గట్టి, కర్ర చేత బట్టాడు. ఈ ఒరవడిలోనే సుందరయ్య సాదాసీదా జీవన సరళితో ప్రజల మనిషి అయ్యారు. ప్రజల జీవనస్థాయికి తగ్గట్టు వ్యక్తి జీవన విధానాన్ని మలచుకోవడమే నిరాడంబరత.
-బి.వి రాఘవులు
  

Saturday, March 3, 2012

సార్వత్రిక సమ్మె చారిత్రాత్మకం


ఫిబ్రవరి28 నాటి సార్వత్రిక సమ్మె దేశ కార్మికోద్యమ చరిత్రలో ఓ మైలురాయిగా నిలిచిపోతుంది. పదకొండు కేంద్ర కార్మిక సంఘాలు, ఆర్థిక వ్యవస్థకు సంబంధించిన దాదాపు అన్ని రంగల్లోని అఖిల భారత పారిశ్రామిక కార్మిక సమాఖ్యలు ఇచ్చిన ఈ సమ్మె పిలుపునకు దేశంలోని కార్మికవర్గం అద్భుతమైన రీతిలో స్పందించింది. ఐఎస్‌టియుసి, బిఎంఎస్‌లు ఇతర కేంద్ర కార్మిక సంఘాలు, పారిశ్రామిక సమాఖ్యలతో కలిసి సార్వత్రిక సమ్మెకు పిలుపునివ్వడం చరిత్రలో ఇదే ప్రథమం.ఈ అసాధారణ ఐక్యతకు కార్మిక లోకం నుంచి కూడా పెద్దయెత్తున మద్దతు లభించింది. ప్రాథమిక అంచనా ప్రకారం దేశ నలుమూలల నుంచి పది కోట్ల మందికిపైగా కార్మికులు, శ్రామికులు ఈ సమ్మెలో పాల్గొన్నారు. ప్రభుత్వ కార్మికవ్యతిరేక, ప్రజా వ్యతిరేక విధానాలకు వ్యతిరేకంగా ఉత్తరాన జమ్ము కాశ్మీర్‌ నుంచి దక్షిణాన తమిళనాడు వరకు, తూర్పున అస్సాం నుంచి పశ్చిమాన గుజరాత్‌ వరకు అన్ని ప్రాంతాల నుంచి ఈ సమ్మెలో పాల్గొన్నారు. మన దేశంలో నయా ఉదారవాద ఆర్థిక విధానాలు అమలులోకి వచ్చిన తరువాత జరిగిన ఈ 14వ సార్వత్రిక సమ్మె అత్యంత ప్రాధాన్యత కలిగినట్టిది. అన్ని కేంద్ర కార్మిక సంఘాలు అపూర్వమైన ఐక్యతను ప్రదర్శించడమే కాదు, కార్మికుల డిమాండ్లతోబాటు అణగారిన వర్గాలకు చెందిన డిమాండ్లను కూడా లేవనెత్తాయి. ఉమ్మడి ప్రచారాన్ని రాష్ట్ర స్థాయిలోను, దిగువ స్థాయిలోనూ పెద్దయెత్తున నిర్వహించాయి. కేంద్ర కార్మిక సంఘాల నాయకత్వాలు సంయుక్తంగా నిర్వహించిన ప్రచారం వల్ల అనేక స్వతంత్ర, రాష్ట్ర స్థాయి కార్మిక సంఘాలు ఉత్తేజంగా సమ్మెలో పాల్గొన్నాయి.
ఈ ఫిబ్రవరి28 సమ్మె భారత కార్మికోద్యమ ఘట్టాలలో ప్రధానమైనదిగా నిలిచిపోతుంది. కార్మికవర్గం ఇంతవరకు చేపట్టిన సమ్మెల్లో ఇదే అతిపెద్దది. కార్మికవర్గం ఈ సమ్మె సందర్భంగా కొన్ని ప్రధానమైన డిమాండ్లను ముందుకు తెచ్చింది. అధిక ధరలను అదుపు చేసి ప్రజలకు కొంత ఊరట కలిగించాలని, కార్మికచట్టాలనన్నిటినీ సమర్థవంతంగా అమలు చేయాలని, ఈ చట్టాలను ఉల్లంఘించినవారిని కఠినంగా శిక్షించాలని, అసంఘటితరంగ కార్మికులకు సార్వత్రిక సామాజిక భద్రత కల్పించేందుకు తగినన్ని నిధులతో జాతీయ సామాజిక భద్రతా నిధిని ఏర్పాటు చేయాలని, శాశ్విత స్వభావం గల ఉద్యోగాలలో కాంట్రాక్టు కార్మికుల నియామకాన్ని ఆపాలని, పర్మినెంట్‌ ఉద్యోగులతో సమంగా కాంట్రాక్టు కార్మికులకు వేతనాలు, ఇతర స77దుపాయాలు వర్తింపజేయాలని, కనీస వేతన చట్టాన్ని సార్వత్రికంగా అమలు చేయాలని, రు.10 వేలకు తగ్గకుండా కనీసవేతనం ఉండాలని, అందరికీ పింఛను ఇవ్వాలని, బోనస్‌, ప్రావిడెంట్‌ ఫండ్‌ మున్నగువాటిపై ఉన్న అన్ని పరిమితులను తొలగించాలని, నిర్దిష్ట 45 రోజుల గడువులోనే కార్మిక సంఘాల రిజిస్ట్రేషన్‌ను విధిగా చేయాలని కార్మికోద్యమం కోరింది.
పశ్చిమ బెంగాల్‌లో లెఫ్ట్‌ ఫ్రంట్‌ ఓటమి, ప్రస్తుత ముఖ్యమంత్రి బెదిరింపులు, కార్మికుల్లో భయోత్పాత వాతావరణం సృష్టించడంతో ఆ రాష్ట్రంలో సమ్మెను విఫలం చేయవచ్చని పాలకవర్గాలు భావించాయి. 
కానీ, చైతన్యవంతమైన బెంగాల్‌ కార్మికవర్గం ప్రభుత్వ క్రూరమైన నిర్బంధాన్ని, బెదిరింపులను, ఒత్తిళ్లను లెక్కచేయకుండా పెదయెత్తున సమ్మెలో పాల్గొని, దీనిని దిగ్విజయం గావించింది. ఈ సమ్మె వల్ల పశ్చిమ బెంగాల్‌, కేరళ పూర్తిగా స్తంభించాయి. ఈ వాస్తవాలేవీ కార్పొరేట్‌ మీడియాకు పట్టవు. బెంగాల్‌, కేరళ, త్రిపురల్లోనే కాదు అస్సాం, మణిపూర్‌ తదితర రాష్ట్రాల్లోను సమ్మె తీవ్ర ప్రభావం చూపింది. ఆంధ్రప్రదేశ్‌, కర్ణాటక, రాజస్థాన్‌, జార్ఖండ్‌లలో అనేక చోట్ల బంద్‌ వాతావరణం నెలకొంది. ప్రజా రవాణా వ్యవస్థకు అంతరాయమేర్పడింది. దుకాణాలు, మార్కెట్లు మూతపడ్డాయి. పశ్చిమ బెంగాల్‌లో చాలా చోట్ల పాశవిక లాఠీచార్జీ, అరెస్టులు జరిగాయి. శ్రీనగర్‌ (జమ్ము కాశ్మీర్‌), భివాని (హర్యానా), గౌహతి, నుమాలిగఢ్‌( అస్సాం) వంటి చోట్ల శాంతియుతంగా ఆందోళన చేస్తున్న కార్మికులపై లాఠీచార్జి, అరెస్టులు జరిగాయి. బెంగాల్‌లో సమ్మెను భగం చేయడానికి అధికార పార్టీకి చెందిన గూండాలు కార్మికులపై భౌతిక దాడులు చేసి కొందరిని గాయపరిచారు. దేశ రాజధాని ఢిల్లీ, ఫరీదాబాద్‌, గుర్గావ్‌లలోని పారిశ్రామిక ప్రాంతాలు సమ్మె ప్రభావం వల్ల సాధారణ కార్యకలాపాలు స్తంభించిపోయాయి.
దేశవ్యాపితంగా అన్ని రంగాల్లోనూ సమ్మెను పెద్దయెత్తున జయప్రదం చేసిన కార్మిక వర్గాన్ని సిఐటియు మనఃపూర్వకంగా అభినందిస్తున్నది. పశ్చిమ బెంగాల్‌లో సమ్మెను విఫలం చేసేందుకు రాష్ట్ర ప్రభుత్వం, పాలకపార్టీ గూండాలు సాగించిన దాడులు, దౌర్జన్యాలను వీరోచితంగా ప్రతిఘటించిన కార్మికులకు తన సంఘీభావాన్ని ప్రకటించింది.
కీలకమైన వ్యూహాత్మక రంగాలతో పాటు అన్ని రంగాల్లోనూ ఉద్యోగులు, కార్మికులు సమ్మెలోపాల్గొన్నట్లు వివిధ ప్రాంతాల నుంచి సమాచారం అందింది. ఆ వార్తల ప్రకారం సమ్మెకు సంబంధించిన కొన్ని ముఖ్యమైన విశేషాలు...
బ్యాంకింగ్‌, బీమాతో సహా యావత్‌ ఫైనాన్షియల్‌ రంగంలోనూ సమ్మె దాదాపు సంపూర్ణంగా జరిగింది. ఈ రంగం నుంచి 20 లక్షల మంది దాకా ఉద్యోగులు, కార్మికులు సమ్మెలో పాల్గొన్నారు.
బెంగళూరు, మైసూరు నగరాల్లోని అన్ని కేంద్ర ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలు, ప్రైవేట్‌ రంగంలోని ప్రధాన పరిశ్రమలు పూర్తిగా స్తంభించిపోయాయి.
దేశంలోని అన్ని ఓడరేవుల్లో సమ్మె పూర్తిగా జరిగింది. బెంగాల్‌లో పాలకపార్టీ భయానక దాడులకు దిగినప్పటికీ హాల్దియా రేవులో సమ్మె ప్రభావం కొట్టొచ్చినట్లు కనిపించింది.
రాష్ట్ర ప్రభుత్వ ఉద్యోగులు, ఉపాధ్యాయులు, ఏవో కొద్ది రాష్ట్రాల్లో మినహా అన్ని రాష్ట్రాల్లోనూ రాష్ట్ర ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల, కార్పొరేషన్లకు చెందిన సుమారు 60 లక్షల మంది ఉద్యోగులు సమ్మెలో పాల్గొన్నారు. బెంగాల్‌లో అననుకూల పరిస్థితుల మధ్య సైతం సమ్మె పిలుపునకు రాష్ట్ర ఉద్యోగులు అద్భుతంగా స్పందించారు.బెంగాల్‌లో సిఐటియు నాయకులు మాణిక్‌ సన్యాల్‌, జియా ఉల్‌ ఆలమ్‌లతో సహా రెండు వేల మంది కార్మికులు అరెస్టయ్యారు.
దేశ వ్యాపితంగా వున్న కేంద్ర ఉద్యోగులందరూ పెద్దయెత్తున సమ్మెలో పాల్గొన్నారు. రక్షణ రంగంలో 80 శాతం మంది ఉద్యోగులు సమ్మెలో పాల్గొన్నారు.
బిఇఎల్‌, హెచ్‌ఎఎల్‌ వంటి ప్రధాన రక్షణ ప్రభుత్వరంగ సంస్థల్లో దేశవ్యాపితంగా సమ్మె పూర్తిగా జరిగింది. తిరుచ్చి, రాణిపేట,హైదరాబాద్‌, బెంగుళూరుల్లోని నాలుగు బిహెచ్‌ఇఎల్‌ సంస్థల్లోను సమ్మె సంపూర్ణంగా జరిగింది.
ఇసిఎల్‌, బిసిసిఎల్‌, సిసిఎల్‌, ఎస్‌ఇసిఎల్‌, ఎన్‌సిఎల్‌, సిఎంపిడిఐఎల్‌తో సహా తొమ్మిది కంపెనీలకు చెందిన 6 లక్షల మంది బొగ్గు గని కార్మికుల్లో మెజార్టీ వర్కర్లు సమ్మెలో పాల్గొన్నారు. సింగరేణి కాలరీస్‌లో సమ్మె పాక్షికం. జార్ఖండ్‌, ఒడిశా, చత్తీస్‌గఢ్‌, మధ్యప్రదేశ్‌లో నాన్‌ కోల్‌ మైనింగ్‌ బెల్టులో దాదాపు పూర్తి సమ్మె జరిగింది.
బిఎస్‌ఎన్‌ఎల్‌లో 70 శాతానికిపైగా ఉద్యోగులు, కార్మికులు సమ్మెలో పాల్గొన్నారు.
పెట్రోలియం రంగంలో ఉత్తర, ఈశాన్య, దక్షిణాది ప్రాంతాల్లోని రిఫైనరీ, మార్కెటింగ్‌ సంస్థల్లో కార్మికులు మొత్తంగా ఈ సమ్మెలో పాల్గొనగా, ఉత్తర, పశ్చిమ ప్రాంతాల్లో 70 శాతానికి పైగా కార్మికులు పాల్గొన్నారు.
ఎనిమిది ఉక్కు పరిశ్రమల్లోని కాంట్రాక్టు కార్మికులు మూకుమ్మడిగా సమ్మెలో పాల్గొన్నారు. విశాఖ ఉక్కు ఫ్యాక్టరీలో 90 శాతం, సలీమ్‌ స్టీల్‌ ప్లాంట్‌లో 80 శాతం, దుర్గాపూర్‌లోని అల్లారు స్టీల్‌ ప్లాంట్‌లో 70 శాతం, ఐఐఎస్‌సిఓలో 50శాతం, రూర్కెలాలో 40శాతం రెగ్యులర్‌ కార్మికులు సమ్మెలో పాల్గొన్నారు. బొకారో, భిలాయి స్టీల్‌ ప్లాంట్లలో పాక్షికంగా జరిగింది.
జమ్మూ కాశ్మీర్‌, హర్యానా, రాజస్థాన్‌, పంజాబ్‌ తదితర రాష్ట్రాల్లో, చండీగఢ్‌లో ఆర్టీసి కార్మికులు సమ్మెలో పాల్గొనడంతో రవాణా వ్యవస్థ స్తంభించిపోయింది. కొన్ని రాష్ట్రాల్లో ప్రైవేట్‌ ట్రాన్స్‌పోర్టు కార్మికులు కూడా సమ్మెకు మద్దతుగా విధులను బహిష్కరించారు.
విద్యుత్‌ రంగంలో కాంట్రాక్టు కార్మికులు, రోజువారీ వేతన కార్మికులు అనేక రాష్ట్రాల్లో పెద్ద సంఖ్యలో సమ్మెలో పాల్గొన్నారు.
బెంగాల్‌, త్రిపుర, కేరళల్లో ప్లాంటేషన్‌ వర్కర్లు పూర్తిగాను, తమిళనాడు, అస్సాం, కర్ణాటకల్లో అత్యధిక కార్మికులు సమ్మెలో పాల్గొన్నారు.
అన్ని రాష్ట్రాల్లోను ఇటుకబట్టీలు, నిర్మాణ, లోడింగ్‌, అన్‌లోడింగ్‌ కార్మికులు, బీడీ వర్కర్లు, మండివర్కర్లు, ఆటో రిక్షా డ్రైవర్లు మొదలైన వారంతా పెద్దయెత్తున సమ్మెలో పాల్గొన్నారు. ర్యాలీలు, ధర్నాలు, రైలు, రాస్తారోకోలు నిర్వహించారు.
హిమాచల్‌ ప్రదేశ్‌లోని అన్ని జలవిద్యుత్‌ కేంద్రాల్లోను, నిర్మాణ, తదితర అసంఘటిత రంగాలకు చెందిన కార్మికులు సమ్మెను విజయవంతం చేశారు.
15 లక్షల మంది అంగన్‌వాడీ ఉద్యోగులు, లక్షలాది ఆశా, మధ్యాహ్న భోజన పథక కార్మికులు సమ్మెలో పాల్గొన్నారు. ఈ సందర్భంగా కొన్ని చోట్ల ప్రభుత్వ దిష్టి బొమ్మలను తగులబెట్టారు.
ఒకటిన్నర లక్షలమంది మెడికల్‌ అండ్‌ సేల్స్‌ రిప్రజెంటిటివ్స్‌లో అత్యధిక శాతం మంది దేశవ్యాపితంగా సమ్మెలో పాల్గొన్నారు.
మత్స్య పరిశ్రమకు చెందిన లక్షలాది మంది కార్మికులు, జాలర్లు సంఘాల అనుబంధాల కతీతంగా సమ్మెలో పాల్గొన్నారు. తమ జీవన ప్రమాణాలపై జరుగుతున్న దాడులకు వ్యతిరేకంగా తమ నిరసన తెలిపారు. విభిన్న రంగాలకు చెందిన ఉద్యోగులు, కార్మికుల నుంచే కాకుండా సామాన్య ప్రజల నుంచి కూడా ఈ సమ్మెకు విస్తృతమద్దతు లభించింది. వామపక్ష పార్టీలు దీనికి పూర్తి మద్దతు ప్రకటించాయి. కొన్ని రాష్ట్రాల్లో స్థానిక రాజకీయ పార్టీలు కూడా మద్దతు పలికాయి.
-డాక్టర్‌ హేమలత

Tuesday, February 28, 2012

ఫిబ్రవరి 28 బంద్‌ ఉప ఎన్నికలు ప్రజా సమస్యల ఎజెండాపై కేంద్రీకరణ


గవర్నర్‌ ప్రసంగంలో ఎన్ని అసత్యాలు చెప్పినా బడ్జెట్‌ బండారమే వున్న స్తితిని విదితం చేసింది. సంక్షేమ జపం మధ్యనే ఎస్‌సిఎస్‌టి సబ్‌ ప్లాన్‌కు నిధుల కోత దాపురించింది. మద్యపానాన్ని ఆదాయ వనరుగా చేసుకోవడమే గాక ఆ మద్యం సిండికేట్ల దగ్గర కోటానుకోట్ల ముడుపులు మింగిన మంత్రుల పేర్లు వెల్లడైతే ప్రభుత్వం గిజగిజలాడిపోతున్నది.ఒక్క జనవరి నెలలోనే 160 మంది రైతులు ఆత్మహత్య చేసుకున్నా వ్యవసాయ సంక్షోభాన్ని నివారించేందుకు రైతులను ఆదుకునేందేకు కనీస చర్యలు లేవు. 879 మండలాల్లో కరువు వుందని ప్రకటించిన ప్రభుత్వం రైతులను గ్రామీణ పేదలను ఆదుకోవడానికి ప్రకటించిన చర్యలు శూన్యం. ధరలు మండిపోతుంటే రూపాయకు కిలోబియ్యం ప్రచారంతో సరిపెడుతున్నది. హక్కులు హామీల అమలుకై ఉద్యమించిన కార్మికులు ఉద్యోగులు యువత మహిళలు ప్రతివారిపై లాఠీలతో విరుచుకుపడి అణచివేయజూస్తున్నది.
ప్రాంతీయ వివాదాలు, పదవీ దాహాల చుట్టూ పరిభ్రమిస్తున్న ప్రస్తుత రాజకీయ పర్వంలో ఉప ఎన్నికలకు గతంలో లేని ప్రత్యేక ప్రాధాన్యత, ప్రచారం లభిస్తున్నాయి. ముఖ్యంగా టిఆర్‌ఎస్‌ సభ్యులు తమ స్థానాలకు రాజీనామా చేసి మళ్లీ ఎన్నికవడం ఒక వ్యూహంగా పలు సార్లు జరిగింది. కానీ, ఇప్పుడు పోటీ చేస్తున్న వారిలో కాంగ్రెస్‌ . తెలుగుదేశంల నుంచి ఆ పార్టీలోకి వచ్చిన వారున్నారు. కోవూరులో తెలుగుదేశం మాజీ సభ్యుడు వైఎస్‌ఆర్‌ కాంగ్రెస్‌ తరపున పోటీలో వున్నారు. టిఆర్‌ఎస్‌ అభ్యర్థులే రాజీనామా ఇచ్చి మళ్ళీ పోటీ చేసిన గత సందర్భాలకూ , ఇతర పార్టీల వారిని చేర్చుకున్న ప్రస్తుత పరిస్థితికి కొంత తేడా వుంది. ఈ తేడాలు ఏమున్నా మౌలికంగా పెద్ద వ్యత్యాసం వుందని చెప్పలేము. బిజెపి కూడా పోటీ చేస్తానని ప్రకటిస్తుండడంతో తెలంగాణా జెఎసిలో సభ్యత్వం గల పార్టీల మధ్యన కూడా విభేదాల విస్పోటనం ప్రస్పుటమవుతున్నది.
సిపిఎం నాలుగు స్థానాలలో అభ్యర్థులను ప్రకటించి రాజకీయంగా తన విధానం ప్రజల్లోకి తీసుకుపోవడానికి, పోటీ ఇవ్వడానికి సిద్ధమవుతున్నది. ఈ నాలుగింటిలోనూ మూడు చోట్ల గతంలో పార్టీ పోటీ చేసిన వివిధ సందర్భాలున్నాయి. నెల్లూరు జిల్లా కోవూరులో గతంలో ఒకసారి ఉప ఎన్నికల పోరాటంలో గణనీయంగా ఓట్లు తెచ్చుకున్నది. వరంగల్‌ జిల్లా స్టేషన్‌ ఘనపూర్‌లో జయాపజయాలపై సిపిఎం పోటీ ప్రభావం చాలా వుందని రాజకీయ వర్గాలన్నీ లోగడ అంచనా వేశాయి. ఇతరుల ఎత్తుగడలు ఎన్నికల రంగంలో ఏమైనప్పటికీ ప్రజా సమస్యలను రంగం మీదకు తెచ్చి రాజకీయ చర్చ ఆ వైపు మరల్చాలన్నదే సిపిఎం ఎజెండాగా వుంది.
పదవుల కోసం కాకుండా ఒక రాజకీయాభిప్రాయం కోసం రాజీనామాలు చేశారు గనక పాత వారినే తిరిగి గెలిపించాలన్న ప్రచారం సాగుతున్నా వారు భారీ మెజార్టీలు తెచ్చుకోగలుగుతారా? గతంలో వారు ప్రాతినిధ్యం వహించిన పార్టీల ప్రతిఘటన వుండదా? కడప జిల్లా వెలుపల తొలిసారి చేస్తున్న పోటీ ప్రభావం వైఎస్‌ఆర్‌ పార్టీపై ఎలా వుంటుంది? వగైరా చర్చలు ముమ్మరంగా సాగుతున్నాయి. ఏది ఏమైనా ఉప ఎన్నికల నేపథ్యంలో చర్చోపచర్చలు నేడు ప్రజలను వేధిస్తున్న ప్రధాన సమస్యలను పట్టించుకోవడం లేదు. ప్రజల జీవితాలను దుర్భరం చేస్తున్న కేంద్ర ప్రభుత్వ విధానాలపై ప్రధానంగా విమర్శలు సాగడం లేదు. పార్టీల పరంగానూ వ్యక్తిగతంగానూ పరస్పర దూషణలతో నిందారోపణలతో ప్రధాన పార్టీలు ప్రజలను ముంచెత్తే అవకాశాలే కనిపిస్తున్నాయి. తమ తమ పాత్రలను,కప్పిపుచ్చుకుంటూ అవతలి వారిపై దాడి చేయడమే ఏకైక వ్యూహంగా అమలు చేయడం జరుగుతున్నది.
తెలంగాణా ప్రాంతంలో ఎన్నికలు జరిగే ఆరు నియోజకవర్గాలలోనూ ప్రత్యేక రాష్ట్ర ఏర్పాటు అంశం ప్రధానంగా వుండటం సహజమే. అలాగే ఈ అంశంపై ప్రధాన పార్టీలు పరస్పరం తిట్టిపోసుకోవడం తప్ప తమ అవకాశవాద పోకడలను, ద్వంద్వ భాషణలను వదులుకుంటాయని ఆశించడానికి ఏ మాత్రం ఆస్కారం లేదు. ఈ దూషణలు ఉప ఎన్నికల ప్రచారంలో మరింత ప్రకోపించినా ఆశ్చర్యం లేదు. ఈ క్రమంలో తప్పించుకుంటున్నది మాత్రం కాంగ్రెస్‌ పార్టీనే.
రాష్ట్ర సమైక్యతా, విభజనా అన్న సమస్యపై తన అభిప్రాయం తేల్చిచెప్పకుండా రాష్ట్ర ప్రజలతో చెలగాటమాడుతున్న దోషి కాంగ్రెస్‌ పార్టీ. గతంలో అనేక సార్లు అనేక విధాలుగా ప్రాంతీయతత్వాలను ఎగదోసిన ఆ పార్టీ ప్రత్యేక తెలంగాణా రాష్ట్ర ఏర్పాటుకు చర్యలు ప్రారంభిస్తున్నట్టు ప్రకటించి తర్వాత పరిస్థితుల మార్పు పేరిట వెనక్కు తగ్గింది. మారిన పరిస్థితులలో అందరి అభిప్రాయాలు సేకరించి అధ్యయనం చేయాలంటూ శ్రీకృష్ణ కమిటీని వేసింది.ఆ కమిటీ నిర్దేశిత సమయంలో నివేదిక నిచ్చింది. ఆ తర్వాత ఏడాదిన్నర గడిచిపోయినా నిర్ణయం ప్రకటించకుండా కాలక్షేపం చేస్తూ కేంద్రం కావాలని చిచ్చు ఎగదోస్తున్నది. తన అంతర్గత కలహాలను కప్పిపుచ్చుకోవడానికి తెలంగాణ సమస్యను సాధనంగా వాడుకుంటున్నది. ఏకాభిప్రాయం కావాలని, అఖిల పక్షం జరగాలని సన్నాయి నొక్కులతో తన అవకాశవాదాన్ని కప్పిపుచ్చుకుంటున్నది. కాంగ్రెస్‌ నాయకులే వివిధ ప్రాంతాలలో వివిధ రకాలుగా మాట్లాడుతూ ఉద్రేకాలు పెంచుతున్నారు. వారిలో కొందరు ప్రాంతీయ వ్యూహాలతో రాజీనామాలు చేస్తుంటే మరికొందరు ఆ కొత్త పదవులకై తహతహలాడుతున్నారు. ఇవన్నీ ఎలా వున్నా అధికారాన్ని కాపాడుకునే విషయంలో కాంగ్రెస్‌ వారిలో ఎలాటి తేడాలు లేవు.ప్రాంతాలను బట్టి రెండు ముక్కలుగానూ నాయకులను బట్టి అనేక వర్గాలుగానూ చీలిపోయి వున్న కాంగ్రెస్‌ పార్టీ తమలోనే మృగ్యమైన ఏకాభిప్రాయం ఇతరులలో సాధించాలని చెప్పడం హాస్యాస్పదం. అందరూ అధిష్టానం మాట శిరోధార్యమంటుంటూ ఆ అధిష్టానమే తల పట్టుకుని కూచున్న విచిత్ర స్థితి. రోజుకో మాట మారుస్తూ రాష్ట్ర ప్రజానీకాన్ని గజిబిజి పర్చడం తప్ప సహేతుకమైన, పారదర్శకమైన పరిష్కార ప్రకటన వైపు అంగుళమైనా కదలిక లేదు. అందుకే ఉప ఎన్నికల రంగంలోనూ ఈ అంశంపై అధికార పక్షం అభిశంసనకు గురి కావడం తథ్యం.
అయితే ప్రభుత్వ పక్షం ఈ విధమైన దుర్నీతితో దుస్థితిలో కూరుకు పోయి వుంటే ప్రధాన ప్రతిపక్షమైన తెలుగుదేశం కూడా సూటిగా తన అభిప్రాయం చెప్పగలస్థితి లేదు. చెప్పాల్సింది గతంలోనే చెప్పాము అనడం తప్ప ఏది ఇప్పుడు చెప్పడానికి సిద్ధంగా లేదు. రెండు చోట్ల రెండు రకాలుగా మాట్లాడ్డంలో తెలుగుదేశం నేతలు కూడా తీవ్రంగానే వ్యవహరిస్తున్నారు. టిఆర్‌ఎస్‌కు, కొందరు తెలుగుదేశం నేతలకు మధ్యన మాటల యుద్ధం వికృత రూపం తీసుకుని కొత్త వివాదాలకు దారి తీయడం చూస్తున్నాం. రాష్ట్రంలో ప్రస్తుత అనిశ్చిత పరిస్థితికి ప్రధాన బాధ్యత కాంగ్రెస్‌ అధిష్టానానిదే అయినా ప్రచారంలో విమర్శ కేంద్రీకరించే బదులు, నువ్వు ద్రోహివంటే నువ్వు మోసగాడివని దూషించుకోవడమే జరుగుతున్నది. ఈ ధోరణి వాస్తవంలో అధికార పక్షం నెత్తిన పాలు పొయ్యడమే. అవినీతి అంతర్గత కలహాలతో నిండిన తన అనిశ్చిత పాలన నుంచి ప్రజల దృష్టిని మళ్లించడానికి ఈ రాజకీయాలు దానికి చక్కగా సరిపోతాయి. విధానపరమైన అంశాలు వెనక్కు పోయి వివాదాల చుట్టూ చక్కర్లు గొట్టడం విద్వేషాలు రగిల్చివీరంగాలు తొక్కడం రివాజు అవుతుంది. దీని వెనక రాజకీయ తాత్వికత లేకపోలేదు. ప్రజలను పిప్పి చేస్తున్న ప్రైవేటీకరణ ప్రపంచీకరణ విధానాల్లో ప్రధాన పాలక వర్గ పార్టీల మధ్య తేడాలేమీ లేవు. అధికారంలో వుంటే ప్రపంచ బ్యాంకు వెంట పరుగులు, ప్రతిపక్షంలో వుంటే దానిపై పిడుగులు అన్న చందంగా వీరి రాజకీయాలు నడుస్తుంటాయి. గతంలో తెలుగు దేశం వున్నప్పుడు కాంగ్రెస్‌,ఇప్పుడు కాంగ్రెస్‌ హయాంలో తెలుగుదేశం చేస్తున్న విమర్శలే ఇందుకు నిదర్శనం. ఏవో తక్షణాంశాలపై మొక్కుబడిగా విమర్శలు చేయడం తప్ప మూలాల్లోకి వెళ్లడం వుండదు. ఒకరి తీరు తెన్నులు మరొకరికి తెలుసు గనక ప్రతిసారీ వాటిని తవ్విపోసుకుంటూ కృత్రిమమైన ఆవేశాలు రగిలించి అసలైన అంశాలను వెనక్కు నెట్టడం పరిపాటి. వరస వాయిదాల పదే పదే ప్రతిష్టంభనల తర్వాత జరుగుతున్న శాసనసభ సమావేశాలలో ఇది ప్రస్తుతం కళ్లముందు కనిపిస్తున్న సత్యం. సమస్యలన్నీ చర్చించేందుకు రాజ్యాంగబద్ధ్దమైన వేదికగా వున్న శాసనసభకే ఈ పరిస్థితి తెచ్చిపెట్టిన వారు ఉప ఎన్నికల ప్రచారంలో బాధ్యతగా వ్యవహరిస్తారని, ప్రజా సమస్యలు ముందుకు తెస్తారని ఆశించడం అమాయకత్వమే.
రాష్ట్రంలో ఇంత దారుణమైన అనిశ్చిత రాజకీయ వాతావరణం నెలకొన్న స్థితిలో నిజమైన ప్రజా సమస్యలను ఎజెండాపైకి తెచ్చి నిలపగల నిబద్ధ్దత, స్పష్టత వున్నది వామపక్షాలకే. ఇటీవల ఖమ్మంలో బ్రహ్మాండంగా జరిగిన సిపిఎం 23 వ రాష్ట్ర మహాసభలు వామపక్ష ఐక్యతకూ, ప్రజా ఉద్యమాల బలోపేతానికి కృషి చేయాలని నొక్కి చెప్పాయి. ఆ తర్వాత కాలంలో వామపక్షాల ఐక్య కార్యాచరణ మరింత దృఢతరమవుతున్నది. కరీం నగర్‌లో సిపిఐ మహాసభ కూడా జరిగింది. 2000 సంవత్సరంలో విద్యుచ్ఛక్తి ఉద్యమం ద్వారా ప్రజా పోరాటాలకు కొత్త వూపిరులూదిన వామపక్షాలు నేటి అవకాశవాద వాతావరణంలోనూ సమరశీల ఉద్యమాలకు శంఖారావం చేస్తున్నాయి. సరిగ్గా ఈ సమయంలోనే దేశ వ్యాపితంగా వచ్చిన ఫిబ్రవరి 28 సమ్మె పిలుపు ప్రజా సమస్యలన్నిటినీ ప్రతిబింబిస్తూ సమరశీలతను ప్రతిధ్వనించనున్నది. ఆ రోజునే రాష్ట్ర ప్రజలు ఎదుర్కొంటున్న సమస్యలపై రాష్ట్ర బంద్‌ నిర్వహించాలని వామపక్షాలు పిలుపునిచ్చాయి. ఇటీవలి కాలంలో ఈ విధమైన పిలుపునివ్వడం ఇదే ప్రథóమం. దీన్ని దిగ్విజయంగా నిర్వహించడం ద్వారా వివిధ తరగతుల బాధిత ప్రజానీకాన్ని ఏకోన్ముఖ పోరాటాలవైపు నడిపించేందుకు ప్రాతిపదిక ఏర్పడుతుంది. స్వార్థపూరిత రాజకీయాల విష వలయం నుంచి తప్పించి విస్తృత సమస్యలపై సమైక్య ఉద్యమాలు సాగించడానికి కార్యాచరణ మార్గం ఏర్పడుతుంది.కనకనే విశాల ప్రజా శ్రేయస్సు కాంక్షించే ప్రతి వారూ ఈ బంద్‌ను సమ్మెను జయప్రదం చేయాలి. విధానపరమైన, ప్రజాప్రధానమైన రాజకీయాలకు ఉద్యమాలకు వూతమివ్వాలి.
అదే సమయంలో ఉప ఎన్నికల ప్రచారంలోనూ ప్రజా సమస్యలను ముందుకు తీసుకురావడానికి శాయశక్తులా కృషి జరగాల్సి వుంది. ఎందుకంటే సందట్లో సడేమియా అన్నట్టు సంక్షోభ స్థితిని ఆసరా చేసుకుని ప్రభుత్వం ప్రజలపై భారాల పరంపర రుద్దుతున్నది. ఉదాహరణకు విద్యుత్‌ సంస్థపై 25 వేల కోట్ల లోటుతో పాటు రకరకాల రూపాల్లో 15 వేల కోట్ల మేరకు ప్రజల నుంచి గుంజేందుకు ప్రయత్నిస్తున్నది. ఈ కాలంలో మొత్తం. 10 వేల కోట్లకు పైగా ప్రజలపై అదనపు భారాలు విధించింది. ఆదాయం,పన్ను వసూళ్లు20 శాతం వరకూ పెరిగాయని ఆర్థిక మంత్రి బడ్జెట్‌ ప్రసంగంలోనే పేర్కొన్నారు.గవర్నర్‌ ప్రసంగంలో ఎన్ని అసత్యాలు చెప్పినా బడ్జెట్‌ బండారమే వున్న స్థితిని విదితం చేసింది. సంక్షేమ జపం మధ్యనే ఎస్‌సిఎస్‌టి సబ్‌ ప్లాన్‌కు నిధుల కోత దాపురించింది. మద్య పానాన్ని ఆదాయ వనరుగా చేసుకోవడమే గాక ఆ మద్యం సిండికేట్ల దగ్గర కోటానుకోట్ల ముడుపులు మింగిన మంత్రుల పేర్లు వెల్లడైతే ప్రభుత్వం గిజగిజలాడిపోతున్నది.ఒక్క జనవరి నెలలోనే 160 మంది రైతులు ఆత్మహత్య చేసుకున్నా వ్యవసాయ సంక్షోభాన్ని నివారించేందుకు రైతులను ఆదుకునేందుకు కనీస చర్యలు లేవు. 879 మండలాల్లో కరువు వుందని ప్రకటించిన ప్రభుత్వం రైతులను గ్రామీణ పేదలను ఆదుకోవడానికి ప్రకటించిన చర్యలు శూన్యం. ధరలు మండిపోతుంటే రూపాయికి కిలోబియ్యం ప్రచారంతో సరిపెడుతున్నది. హక్కులు హామీల అమలుకై ఉద్యమించిన కార్మికులు, ఉద్యోగులు యువత, మహిళలు ప్రతివారిపై లాఠీలతో విరుచుకుపడి అణచివేయజూస్తున్నది.
మొండిగోడలతో మిగిలిపోయిన ఇందిరమ్మ ఇళ్ల పూర్తి ఒక సవాలు కాగా అదే తన ఘనతగా చాటుకుంటూ అరకొర నిధులు విదిల్చి సరిపెడుతున్నది. అందులోనూ 270 కోట్లకు పైగా అవినీతి జరిగినట్టు సంబంధిత మంత్రి ప్రకటిస్తే, మరో మంత్రి మావారికే ఇచ్చుకుంటే తప్పేమిటని సవాలు చేస్తున్న విడ్డూరం.ఆరోగ్యశ్రీ, 108 భజనతో కుప్పకూలిన ప్రజారోగ్య రంగాన్ని పునరుద్ధ్దరించే యోచన ఏ కోశానా లేదు. సంక్షేమ హాస్టళ్ల సమస్యలు, ఫీజు రియింబర్సుమెంటు బకాయిలు ఇలా చెప్పాలంటే ఏ సమస్యకూ పరిష్కారం లేదు. పట్టణాల్లో ప్రపంచ బ్యాంకు ఆదేశాల ప్రకారం ఆస్తిపన్ను, నీటిపన్ను, చెత్త పన్ను వగైరాలన్నీ ఇష్టానుసారం పెంచేసి ప్రభుత్వం ప్రజలను పీడిస్తున్నది. దేశంలోనూ 2 జి స్పెక్ట్రం వంటి అవినీతి కుంభకోణాలకు తోడు అధిక ధరలు ఆహార అభద్రత తాండవిస్తున్నాయి. ఎఫ్‌డిఐల ప్రవేశంతో చిల్లర వ్యాపారుల బతుకులు ఛిద్రమై పోతున్నాయి. దేశ విదేశ గుత్త పెట్టుబడిదార్లు బహుళ జాతి సంస్థలకు సామ్రాజ్యవాదులకు తప్ప సామాన్య ప్రజలకు మేలు చేయని ఈ విధానాలను తిప్పికొట్టకపోతే దేశ స్వతంత్య్రానికేగాక, ప్రజాస్వామ్య విలువలకూ ముప్పు తప్పదు.
వీటన్నిటిపై పోరాటానికి ప్రతిరూపమే ఫిబ్రవరి 28 బంద్‌. వామపక్షాల సమైక్య పిలుపుపై జరుగుతున్న ఈ బంద్‌ను జయప్రదం చేయడం ద్వారా పాలకుల ప్రజా వ్యతిరేక విధానాలపై ప్రజా గ్రహాన్ని ప్రకటించాలి. ప్రకంపనలు సృష్టించాలి. శాసనసభలోనూ ఉప ఎన్నికలలోనూ కూడా విశాల ప్రజాసమస్యలకే పెద్ద పీట వేసి పరిష్కారాలకై పోరాడాలి. అదే నేటి కర్తవ్యం.
-బి.వి.రాఘవులు

Monday, January 30, 2012

ప్రపంచీకరణ విధానాల పరాకాష్ట 'యానాం' ఘటనలు


యానాంలోని రీజెన్సీ సిరామిక్స్‌ కంపెనీలో గత ఆరు మాసాల నుంచి ఆందోళన సాగుతున్నది. శుక్రవారం కార్మికులపై తుపాకి తూటాలు పేల్చారు. యానాం రక్తసిక్తమైంది. విచ్చలవిడి కాల్పుల్లో 9 మంది కార్మికులు గాయపడ్డారు. వీరిలో సాధనాల దుర్గాప్రసాద్‌, కమిడి శ్రీనివాస్‌, ఎం.శ్రీనివాసరావు, బొండా సూర్యప్రకాశ్‌, గెడ్డం జార్జి విక్టర్‌బాబు, ఎం.సూర్యనారాయణ, బడుగు గోపాలకృష్ణ, ఆర్‌.సూర్యప్రకాశ్‌, గెడ్డం రాధాకృష్ణలున్నారు.దీనికి ముందు యూనియన్‌ నాయకులు మచ్చా మురళీమోహన్‌ను గుండెలపై లాఠీలతో పొడిచి చంపారు. కార్మికవర్గ చరిత్రలో ఇదొక దుర్మార్గ సంఘటన మాయనిమచ్చ. బ్రిటిష్‌ కాలాన్ని తలపించే విధంగా పోలీసులు,యాజమాన్యం వ్యవహరించాయి. ప్రపంచీకరణ విధానాల్లో భాగంగా కార్మిక సంఘాలు లేకుండా యధేేచ్చగా దోపిడీ చేయడానికి ప్రభుత్వం చట్టాలను తుంగలోకి తొక్కి కార్మిక వర్గాన్ని అణచడానికి పూనుకోవడమే ఇటువంటి సంఘటనకు దారితీసింది. ప్రపంచీకరణ విధానాలు అమలుచేయడం వల్ల ఉద్భవించిన దుష్పరిణామం ఇది. ఇటీవల కాలంలో దేశంలోను, రాష్ట్రంలోను అనేక చోట్ల కార్మికుల అసంతృప్తి అనేక రూపాల్లో వెళ్ళగక్కుతున్నారు. ఢిల్లీ ప్రక్కనే గుర్‌గావ్‌ వద్ద మారుతీ సుజుకీ కంపెనీలో మూడు నెలలు సాగిన ఆందోళన మనకు తెలుసు, శ్రీకాకుళం రెడ్డిల్యాబ్స్‌ పోరాటం మన కళ్ళముందే సాగింది. వీరి పోరాటాలకు చుట్టూ వున్న వేలాది మంది కార్మికులు సమ్మె చేసి మద్ధతుపలికారు. యూనియన్‌లో ఉన్నా, లేకపోయినా సెప్టెంబర్‌ 7 దేశవ్యాప్త సమ్మెలో కార్మికులు పాల్గొనడం కార్మికుల తీవ్ర అసంతృప్తికి తార్కాణం.
స్ధానిక కాంగ్రెస్‌ ఎం.ఎల్‌.ఎ ఆల్లాడి కృష్ణారావు యాజమాన్యానికి పూర్తి అండగావున్నాడు. యూనియన్‌ ఏర్పాటు చేశారనే కక్షతో యాజమాన్యం 11 మందిని పాండిచ్చేరికి బదిలీచేసింది. 2010 జనవరిలో కార్మికులు ఏర్పాటు చేసుకున్న యూనియన్‌ రిజిస్ట్రేషన్‌ను యాజమాన్యం రద్దు చేసింది. యూనియన్‌ నాయకులను సస్పెండ్‌ చేసింది. కార్మికులు జీతాలు పెంచాలని, తొలగించిన కార్మికులను పనిలోకి తీసుకోవాలని, యూనియన్‌ను గుర్తించాలని ఆందోళన చేస్తున్నారు. కార్మికుల పోరాటాన్ని అణచడానికి యాజమాన్యం పోటీ కార్మికులను తెచ్చింది. పోటీ కార్మికులను అడ్డుకున్నందుకు సుమారు 100 మందిని అరెస్టు చేసి పోలీస్‌ స్టేషన్‌లో పెట్టి చితగ్గొట్టారు. ఈ సంఘటన కారణాలను లోతుగా పరిశీలించాలి.
ప్రపంచీకరణ విధానాల్లో భాగంగా సెజ్‌ల నుంచి సాధారణ పరిశ్రమల వరకు కార్మికులు యూనియన్లను ఏర్పాటు చేయడానికి అనుమతించడంలేదు. ట్రేడ్‌ యూనియన్‌ చట్టం 1926 ప్రకారం ఏడుగురు కంటే అదనంగా కార్మికులున్న చోట సంఘాన్ని పెట్టుకోవచ్చు. బయట నుంచి కూడా నాయకత్వాన్ని ఎన్నుకోవచ్చని స్పష్టంగా వుంది. కాని కార్మికులు యూనియన్‌ను ఏర్పాటు చేసుకున్న వెంటనే యాజమాన్యాలు కార్మిక నాయకులను పనుల నుంచి తొలగిస్తున్నారు. కోర్టులకు వెళ్ళి సంఘాల రిజిస్ట్రేషన్స్‌ను రద్దు చేయిస్తున్నారు. కార్మికులు ఆందోళన చేయకుండా కోర్టు నుంచి ఆంక్షలు విధిస్తున్నారు. లేబర్‌ డిపార్ట్‌మెంట్‌ యాజమాన్యాల కొమ్ముకాస్తున్నాయి. ప్రభుత్వం యాజమాన్యాలకు వత్తాసు పలుకుతున్నది. యానాంలో జరిగిందిదే. 2010 జనవరిలో కార్మికులు ఏర్పాటు చేసుకున్న యూనియన్‌ను యాజమాన్యం గుర్తించలేదు. సిరామిక్‌ టైల్స్‌లో దేశంలోనే ప్రఖ్యాతిగాంచిన రీజెన్సీ యాజమాన్యం బాగా లాభాలు గడిస్తున్నది. కార్మికులకు తక్కువ జీతాలు చెల్లిస్తున్నది. వీరిలో కూడా కేవలం 880 మంది శాశ్వత ఉద్యోగులు కాగా, 1200 మందికి పైగా అతితక్కువ జీతాలతో కాంట్రాక్టు కార్మికులుగానే పని చేయిస్తున్నారు. కార్మికుల్లో సుమారు 60 శాతం మంది దళితులే. 20 సంవత్సరాల నుంచి పనిచేసే కార్మికులకు కూడా నెలకు 4 వేలు కూడా జీతం చెల్లించటంలేదు. జీతం పెంచమని అడిగినందుకు యాజమాన్యం కక్షకట్టింది. ఆందోళన చేసే కార్మికులు 200 మీటర్లు దూరంలో వుండాలని కోర్టు నుంచి ఆంక్షలు విధించింది. విధి లేక కార్మికులు వీధుల్లోపడ్డారు. ఆరుమాసాల నుంచి ఆందోళన చేస్తున్నా యాజమాన్యం పట్టించుకోలేదు. లేబర్‌ డిపార్ట్‌మెంట్‌ గుడ్లప్పగించి చూస్తున్నది. ఫ్యాక్టరీ అధికారుల తనిఖీలు ఆగిపోయాయి. న్యాయస్థానాలు కార్మికుల పోరాటాల నడ్డివిరుస్తున్నాయి. అసంఘటిత కార్మికుల పరిస్థితి మరింత అధ్వానంగా తయారయ్యింది. గత్యంతరం లేక తిరుగుబాట్లు తథ్యమని భావిస్తున్నారు. కనీస వేతనాలు అమలు చేయకపోయినా, పి.ఎఫ్‌ లాంటి చట్టాలు అమలుచేయక పోయినా ప్రభుత్వం పట్టించుకోవడంలేదు. శుక్రవారం యూనియన్‌ నాయకత్వంలో దొంగ కార్మికులను అడ్డుకున్నారు. పోలీస్‌ బలగాలు కార్మికులను బలవంతంగా అరెస్టు చేశాయి.. అరెస్టు అయిన యూనియన్‌ నాయకులు మురళీమోహన్‌ను కొట్టిచంపడంతో కార్మికుల ఆగ్రహానికి అవధులు లేకుండా పోయింది. వారిని అదుపుచేసేవారే లేరు. కంపెనీ యాజమాన్యంపై దాడిజరిగింది. పరిశ్రమ వైస్‌ చైర్మన్‌ చంద్రశేఖర్‌ గాయాలపాలయ్యాడు. తరువాత ఆసుపత్రిలో మరణించాడు. దీనికి యాజమాన్యమే బాధ్యత వహించాలి.
కేంద్ర, రాష్ట్రప్రభుత్వాలు యానాం ఘటననుంచి గుణపాఠాలు నేర్చుకోవాలి. ప్రపంచీకరణ విధానాలపేరుతో కార్మిక వర్గాన్ని నిస్సహాయులుగా చేయాలని పూనుకోవడం పొరపాటు. కార్మిక వర్గానికి యూనియన్లు లేకుండా ''డియానినైజేషన్‌'' చేయాలనే విధానం శుద్ధ తప్పు. కార్మిక చట్టాలు, కనీస వేతనాలు, బోనస్‌, శెలవు దినాలు, పి.ఎఫ్‌ వగైరా చట్టాలను అమలుచేయించే బాధ్యత ప్రభుత్వాలదే. కార్మికచట్టాలు అమలుచేయించే కార్మిక శాఖ, ఫ్యాక్టరీ శాఖలను నిర్వీర్యం చేసే విధానాలు విరమించుకోవాలి. లేకుంటే ఇటువంటి పరిణామాలు పునరావృతం కాక మానవు.
-సి.హెచ్‌.నరసింగరావు
  (రచయిత సి.పి.ఎం రాష్ట్ర కార్యదర్శివర్గ సభ్యులు)

Saturday, January 28, 2012

'ఇది నా అరకు డిక్లరేషన్‌ '


 శృంగవరపు కోట వరకు డబల్‌ట్రాక్‌ రోడ్‌ ఉంది. విశాఖలో ప్రజాప్రతినిధుల బృందంతో బస్సులో వెళితే అన్నీ చూడలేను. అదీగాక అది ప్రభుత్వ కార్యక్రమంగా ఉంటుందని కారులో ప్రత్యేకించి వెళ్లాను. విశాఖలో మా విద్యార్థులు తెచ్చిన కారులో ప్రయాణించాను. శృంగవరపు కోట వరకు కారు స్పీడ్‌గా వెళ్లింది. మేమంతా ప్రభుత్వ అతిధులం కాబట్టి ఆ రోడ్డంతా పోలీసులు క్లియర్‌ చేశారు. ఎస్‌.కోట తర్వాత రోడ్డు సింగిల్‌ ట్రాక్‌ అయ్యింది. అది నాకు చాలా అనుకూలమైనది. ఎందుచేతనంటే ఎక్కడ నలుగురు కనబడితే అక్కడే కారు ఆపటం, ఎక్కడ నాలుగు గుడిసెలు కనబడితే అక్కడకు పోవటం, జనంతో కలవటం చేశాను. అది నా పుట్టుక నుంచి వచ్చిన బుద్ధి కదా! ఆడవాళ్లు కనబడితే వారితో మాట్లాడాను. నా పక్కన గిరిజన భాష తెలిసిన అప్పల్నాయుడున్నాడు. మహిళలు కనపడగానే ఏం చదువుకున్నావని అడిగేవాణ్ణి. చదువులేదు ఏంలేదు అని కొందరు సమాధానం చెప్పారు. మరి ఎటుపోతున్నావమ్మా? ఏం పని చేస్తున్నావమ్మా? అని కొందరిని అడిగితే బతకటానికి వెళుతున్నానని సమాధానం చెప్పారు. కట్టెపుల్లలు ఏరుకొచ్చుకునేందుకు వెళుతున్నానని ఒక ఆమె చెప్పింది. ప్రభుత్వం మీకు గ్యాస్‌పొయ్యిలను ఇవ్వలేదా అన్నాను. అంటే నా ప్రశ్న వాళ్లకు అమెరికాలో స్పానిష్‌ వాళ్లను అడిగినట్లనిపించింది. ఎవరో కరువు వచ్చిందా అంటే బిర్యాని దొరకలేదా అని నైజాం నవాబు అడిగినట్లుంది. ఆ ప్రశ్న అడిగితే మమ్మల్ని నైజాం నవాబు ఎలా చూశాడో ఆమె మమ్ముల్ని అలా చూసింది. అయ్యో, ఈమెను ఈ ప్రశ్న ఎందుకు వేశానా అనిపించింది. ఆమె వయసు 20 సంవత్సరాలకు తక్కువగా ఉన్నది. ఎంత మంది పిల్లలమ్మా అని అడిగాను. ముగ్గురు పిల్లలని చెప్పింది. 20 ఏళ్ల లోపే వాళ్ల జీవితం ముగిసింది. కొంచెం దూరం పోతే రోడ్డుపైననే అంత చలి ఉన్నా ఆ మనుషులు గోచి పెట్టుకుని రోడ్డు మీద నడుస్తున్నారు.

కొందరిని మీదేవూరు అని, మీ తండా ఎక్కడుందని అడిగాను. ఒక స్థలంలోనే నివాసమన్నది మాకెక్కడుంది? ఎక్కడ బువ్వ దొరికితే అక్కడికే వలసలు పోవటం మా జీవనం అన్నారు. స్కూళ్లు ఏమైనా వాళ్లకు అందుబాటులో ఉన్నాయా అని అడిగాను. బడులున్నాయి. రెండు మూడు ఆశ్రమ బడులు కనపడ్డాయి. టాయిలెట్స్‌ ఉన్నాయి. కానీ నీళ్లు లేవు. మూత్రం వస్తే ఎటువెళతారని అడిగితే ఆ విద్యార్థిని తలవంచుకుంది. పక్కన ఉన్న మగపిల్లలను అడిగాను. ఆ చెట్ల పక్కన అని చూపించటం జరిగింది. బడి అంటే బోర్డుయని, బెంచీలని, నల్లబల్లలని అనుకుంటాం. అక్కడ బడి అంటే ఆశ్రమ పాఠశాల పిల్లలు కింద కూర్చున్నారు. అక్కడే ఆ మూలనా అన్నం వండుతున్నారు. అది మధ్యాహ్న భోజన పథకం కింద వంట వండుతున్నారు. సత్రపు తిండిలాగా, ఆ బడులు మఠాల తీరుగా ఉన్నాయి. గతంలో సన్యాసులను కూర్చుండపెట్టేది ఇపుడు పిల్లలను కూర్చుండ బెడుతున్నట్లు నాకనిపించింది.

ఆ తోవలో ఒక దుకాణంలోకి పోయి మంచి నీళ్లు ఉన్నాయా అని అడిగాను. సీసాలా అన్నది అవునన్నాను. ఆమె వెంటనే ఓ మద్యం మందు సీసా తీసుకుని వచ్చింది. నేనడిగింది ఈ సీసా మందు కాదు. మంచినీళ్లు బాటిల్స్‌ ఉన్నాయా అని అడిగాను. ఇక్కడ వద్దు సార్‌ బైటకు పోయి తాగుదామన్నాడు. చివరకు రోడ్డంతా పోలీసులున్నారు కాబట్టి ఒక పోలీసు తను గద్దెమీద కూర్చోని తుపాకీ మెడ మీద వేసుకుని నలు దిక్కులా ఆసక్తిగా చూస్తున్నాడు. ఏం చూస్తున్నావని అడిగాను. ఇది ఎంత అద్భుతమైన సన్నివేశం సార్‌ అన్నాడా కానిస్టేబుల్‌. ఆ కానిస్టేబుల్‌ తాను గోదావరి జిల్లా వాణ్ణని చెప్పాడు. బి.ఏ. చదువుని మధ్యలో వదిలి పోలీసు ఉద్యోగంలో చేరానని చెప్పాడు. నువ్వొక్కడివే కూర్చుని పహారా కాస్తుంటే నీకు భయం వేయటం లేదా అని అడిగాను. నాకు ఆనందంగా ఉందని అన్నాడు. చక్కటి సీనరీలున్నాయి. చూసిన కొద్దీ నాకు చూడబుద్ధి అవుతుంది. నేనుండేది రెండు రోజులేగా సార్‌. ఇదొక అద్భుతమైన టూరిస్టు సెంటర్‌గా ఉందన్నాడు. ప్రజల స్థితిగతులు ఒకరకంగా ఉన్నాయి. యాత్రికుల ఆనందం మరోరకంగా ఉంది. ఈ విధంగా నాకు ఎస్‌. కోట నుంచి అనంతగిరి చేరే వరకు రెండు గంటలు పట్టింది. ఇంత సుసంపన్న ప్రదేశంలో ఇంత దరిద్రులుండటం ఏమిటని నాకనిపించింది.

మేము అనంతగిరి చేరేవరకు ఒక 30 మంది మహిళలను తీసుకువచ్చి నిలబెట్టారు. అదొక టూరిజం కేంద్రం. అక్కడ నూటముప్పరు వరకు గదులు వసతి సౌకర్యాలు ఏర్పాటు చేశారు. అన్ని వసతులున్నాయి. మా మధ్యాహ్న భోజనం అక్కడే ఏర్పాటు చేశారు. ఫైవ్‌స్టార్‌ హౌటల్‌లో ఉండే వసతులకు తలదన్నే విధంగా సౌకర్యాలు, అన్ని రకాల రుచులు, తిండి పదార్థాలు ఏర్పాటు చేశారు. నేను నా జీవితంలో మాంసం వాసన, చేపల వాసనను పీల్చవలసి వచ్చింది. ఇక్కడ కూర్చుంటే లాభం లేదని అక్కడకు దూరంలో నున్న ఆడవాళ్ల దగ్గరకు పోయాను. వారంతా 16 -45 సంవత్సరాల మధ్య వయసున్నవారే. మీరేం చేస్తారని అడిగితే, మీలాంటి టూరిస్టులు వస్తే గిరిజన సంస్కృతికి ప్రతిబింబమైన నృత్యం చేస్తామని చెప్పారు. గిరిజన సంస్కృతి నృత్యం చేస్తూ ఆ కళలను ప్రదర్శిస్తున్న సాంస్కృతిక టీమ్‌ అది. అక్కడున్న ఆ 20 మందిలో ఇద్దరు మాత్రమే బడిముఖం చూశారు. వీళ్లంతా స్వాతంత్య్రం వచ్చిన తర్వాత పుట్టిన వాళ్లు. అతిథులు రాగానే నాట్యం చేస్తున్నారు. తమ గిరిజన కళలను ప్రదర్శిస్తున్నారు. అది ఇతరులకు ఆనందం కలిగించవచ్చు కానీ నాకు మాత్రం వాళ్ల చప్పుడు నాగుండె మీద బరువేసినట్లయ్యింది. అక్షర జ్ఞానం లేదాయె? సంబంధిత అంశంపై పనిచేసే ఉద్యోగం కాదు. టూరిస్టులు వస్తే వాళ్ల వినోదం కోసం వీళ్లను అడుగులు వేయిస్తుంటే అది ఆనందమా? క్షోభనా ఒక్కసారి ఆలోచించుకోవాలనిపించింది.

టూరిజంలో సంపాదించే డబ్బుతో ఈ స్థానికుల జీవితాలను మెరుగుపరిచే ప్రయత్నం ఏమన్నా చేస్తే మనమీద వారికి ఎక్కువ నమ్మకం కలిగేది. మనది టూరిజం పరిశ్రమ కదా! అది టూరిస్టుల కోసం, మార్కెట్‌ కోసమే కానీ ప్రజల కోసం కాదు అని అనిపించింది. కాబట్టి నేను అక్కడ నుంచి వెళ్లిపోయాను. అక్కడ నుంచి 30 కిలో మీటర్ల దూరంలో అరుకులోయ ఉంది. అక్కడే మా బస. దానికి 10 కిలోమీటర్ల దూరంలో చోటికీ అనే గ్రామంలో గ్రామసభ ఏర్పాటు చేశారు. ఒకవైపున ప్రజలు రెండోవైపున ఎమ్మెల్యేలు, ఎమ్మెల్సీలున్నారు. మధ్యలో అధికారులున్నారు. మా అందరికీ నాయకత్వం వహిస్తున్న స్పీకర్‌ ఉన్నారు. ఆ సభ సందర్భంలో వర్షం కురుస్తోంది. అయితే అది మామూలు వర్షం కాదు. ప్రశ్నల వర్షం. అప్పటికే ఆర్డర్‌, ఆర్డర్‌, సప్లిమెంటరీస్‌...అని స్పీకర్‌ అన్నారు. అయ్యా గవర్నరుగారొచ్చి పోయారు. మీరొచ్చారు. 80 మంది చట్టసభల ప్రతినిధులు వచ్చారు. ఇన్ని రోజుల నుంచి మా ప్రాంతంలోని సంపదను మేం ముట్టుకోలేదు. అవి ముట్టుకుంటే పాపం అని, అది దైవ సంపద అని మా పెద్దలు చెప్పారు. మలేరియా వచ్చినా చనిపోయాం, నీళ్లు లేకున్నా మాడిపోయాం. కానీ ఇపుడు ఆ గుట్టలను తవ్వితే గాలి కూడా పీల్చుకోలేమంటున్నారు. దాన్ని ఆపుదల చేస్తారా? చెప్పమని అడిగారు.

దీనికి సమాధానం చెప్పమని స్పీకర్‌ కలెక్టర్‌ను అడిగాడు. ''ఇందుకు సంబంధించి జిందాల్‌ కంపెనీతో ఒప్పందాలు జరిగాయి. బాక్సైట్‌ తవ్వకాలకు ఒకరకంగా అనుమతి లభించింది. కానీ అటవీశాఖ అనుమతి కోసం తవ్వకాలు ఎదురుచేస్తున్నాయని'' కలెక్టర్‌ చెప్పాడు.

బాక్సైట్‌ తవ్వకాలు తవ్వితే కాలుష్యం ఏర్పడుతుందంటున్నారు. ఆ కాలుష్యాన్ని మీరు నిలుపుదల చేస్తారా? అని ఒక గిరిజనుడు అడిగాడు. అక్కడున్న సంబంధిత కాలుష్య నియంత్రణాధికారిని సమాధానం చెప్పమన్నారు. అటవీశాఖ అనుమతి లభించాక ఆ కాలుష్యం గురించి అధ్యయనం చేస్తామన్నారు. ఈ విధంగా ప్రజలను భయం ఆవరించి ఉన్నది. బైటకు రాగానే విలేకరులు ప్రశ్నలతో మా వెంటపడ్డారు.ఇక్కడ సమస్యలు అధ్యయనం చేయటాని కొచ్చామని చెప్పాను. ఈ అధ్యయనం చేసి మార్కెట్‌ వాళ్లకు రోడ్డు సాఫీ చేసి రెడ్‌ కార్పెట్‌ పరచేందుకు వచ్చారా అని విలేకరులు ప్రశ్నించారు. ప్రజల ఆవేదనను అర్థం చేసుకుని గిరిజనుల సమస్యను ప్రజల సమస్యగా మార్చటానికై ప్రజా ఉద్యమాలకు నాంది పలికేందుకే వచ్చానన్నాను. ఇవాళ నా ముందున్న ప్రశ్న ఏమిటంటే పాలకులు చేస్తున్న పని మార్కెట్‌ వైపా? ప్రజలవైపా? ప్రభుత్వాలు నెలకొల్పుతున్న పరిశ్రమలు వాటినుంచి వెలువడే కాలుష్యం పర్యావరణాన్ని కాటేస్తుంది కదా. స్వచ్ఛమైన గాలిని కలుషితం చేస్తున్నామన్న ఆందోళన నన్ను వెంటాడింది. ఇవన్నీ చూస్తుంటే మన పాలకుల అడుగులు ప్రజల ఆరోగ్యం వైపా? మార్కెట్‌ లాభాల వైపా? అన్న ఆలోచనలతో నాబుర్ర వేడెక్కింది. ఈ సందర్భంలో ఒక ప్రజా ప్రతినిధిగా ప్రజల జీవించే హక్కు అయిన బతుకువైపా? 'అభివృద్ధి' వైపా? అని నన్ను నా అంతరాత్మ అడిగింది. ప్రజలు జీవించే హక్కు కాపాడటమే నాకు ముఖ్యం, ఆ తరువాతే అభివృద్ధి అని నాలో నేను అనుకున్నాను. ఇదే నా అరుకులోయ డిక్లరేషన్‌.

-చుక్కా రామయ్య
(prajasakti, 28-1-2012)
(రచయిత ప్రముఖ విద్యావేత్త,
శాసనమండలి సభ్యులు)